Dergiye Crossref DOI almak

Yayın: 26 Ekim 2026 ·Son güncelleme: 27 Ekim 2026 ·Silsile Press

DOI nedir, Crossref ne işe yarar?

DOI (Digital Object Identifier), bir yayını adresi değişse bile kalıcı olarak gösteren tanımlayıcıdır. Akademik dergi ve kitaplar için DOI'ler büyük ölçüde Crossref üzerinden kaydedilmektedir. Bir DOI iki kısımdan oluşur: yayıncıya Crossref tarafından verilen ön ek (10.xxxxx) ve yayıncının kendi belirlediği sonek.

DOI'nin değeri yalnız bağlantı vermesinden gelmemektedir. Kayıtla beraber Crossref'e gönderilen kaynakça, yazarların ORCID numaraları, kurumların ROR kimlikleri, özet, anahtar kelime ve lisans bilgisi, makalenin dizinlerde ve atıf veritabanlarında doğru eşleşmesini olanaklı kılmaktadır. Eksik üst veriyle kaydedilen bir DOI çalışır, ancak makale aramalarda ve atıf sayımlarında geride kalır.

DOI kimin adına kaydedilir?

Crossref'te bir DOI, ön ekini kullandığı üyeye aittir. Bu nedenle derginin DOI'lerini yayıncının kendi üyeliği ve kendi ön ekiyle kaydetmesi önerilmektedir. Hizmet alınan firma değişse de DOI'ler ve üst veri yayıncıda kalır.

Dergi, DOI'leri kendi adına kaydeden ulusal ya da ortak bir platformda yayımlanıyorsa ayrı bir üyeliğe gerek bulunmamaktadır. Türkiye'de DergiPark, belirli ölçütleri karşılayan dergilere Crossref sponsor kurum anlaşması kapsamında ücretsiz DOI hizmeti vermektedir. DergiPark'tan ayrılıp kendi OJS sitesine geçen bir dergi bu hizmetin dışında kalır; önceki DOI'ler korunur ve yeni yayınlar için ayrı bir yol gerekir. Crossref'in sponsor kurum modeli küçük yayıncılar için genel olarak da kullanılabilmektedir: sponsor, desteklediği üyeler adına üyelik ve kayıt ücretlerini öder. Zenodo gibi açık depolardan alınan DOI'ler ise deponun ön ekiyle kalmakta ve Crossref'in kaynakça bağlama ile atıf eşleştirme hizmetlerinin dışında kalmaktadır. Söz konusu yol araştırma verisi ve ön baskılar için uygundur, dergi makaleleri için önerilmemektedir.

Crossref üyeliğine nasıl başvurulur, ücretler nelerdir?

Başvuru Crossref'in internet sitesindeki form üzerinden yapılmaktadır. Formda yayıncının adı, iletişim bilgileri ve yıllık yayıncılık geliri istenmektedir. Başvuru onaylandığında yayıncıya ön ek ve hesap bilgileri verilmektedir.

Ücretler iki kalemden oluşur: yıllık üyelik ücreti ve kaydedilen her yayın için içerik ücreti. Üyelik kademesi, kurumun yayıncılık geliri ya da yayıncılık gideri hangisi yüksekse ona göre belirlenir; gelirin az olduğu kurum dergilerinde personel, barındırma ve dış hizmet giderleri belirleyici olabilmektedir. 1 Ocak 2027'den itibaren iki tam yıldan daha eski yayınların kaydı ücretsiz hale gelmektedir. Böylelikle eski sayılara geriye dönük DOI verilmesi ek Crossref ücreti doğurmamaktadır. Güncel tutarlar Silsile DOI ve Crossref sayfasındaki tabloda yer almaktadır. Ücretler yayıncı tarafından doğrudan Crossref'e ödenir.

Üyelik hangi yükümlülükleri getirir?

Crossref üyelik koşullarının ikinci bölümü, dergiler açısından şu yükümlülükleri getirmektedir:

Yayımlanan her içeriğe DOI verilir; yalnız seçilmiş makalelere DOI verilmesi koşullara uygun değildir.
Üst veri, içerik çevrim içi yayımlanmadan önce ya da yayımlandıktan sonra olabildiğince kısa sürede Crossref'e gönderilir.
Önceki bir yayıncının DOI verdiği içerik, kendi ön ekle yeniden kaydedilmez; söz konusu kayıtların güncellenmesi için önceki yayıncıyla ya da Crossref ile çalışılır. DergiPark'tan ayrılan dergiler için bu madde doğrudan önemlidir.
DOI makale sayfasında Crossref'in gösterim ilkelerine uygun biçimde, https://doi.org/10.xxxxx/... şeklinde ve tıklanabilir bağlantı olarak gösterilir.
Kaynakçadaki atıflara, varsa, atıf yapılan yayının DOI'si eklenir.
Üst veri ve adresler güncel tutulur, hatalar gecikmeden düzeltilir. Site taşındığında ya da adres yapısı değiştiğinde kayıtların güncellenmesi gerekir.
Her DOI, makalenin künyesini ve DOI'sini gösteren bir açılış sayfasına kesintisiz yönlenir.
İçeriğin uzun dönem erişilebilir kalması için üçüncü taraf bir arşivle anlaşma yapılmasına çalışılır. OJS kullanan dergiler için PKP Preservation Network bu amaçla kullanılabilmektedir.

OJS 3.4 ve 3.5'te DOI nasıl ayarlanır?

OJS 3.4 ile birlikte DOI yönetimi tek bir yerde toplanmıştır. Ayarlar, Settings > Distribution menüsündeki DOIs sekmesinde (Türkçe arayüzde Ayarlar > Dağıtım) yapılmaktadır. Öncelikle DOI ataması etkinleştirilir ve DOI verilecek öğeler seçilir: makaleler, sayılar ve makale dosyaları (galley). Ardından Crossref'in verdiği ön ek girilir. Otomatik atamanın hangi aşamada yapılacağı (metin düzeltme aşaması, yayın ya da hiçbiri) ve DOI biçimi aynı ekranda belirlenir; özel bir gereksinim yoksa varsayılan biçimin kullanılması önerilmektedir.

Kayıt için aynı sekmenin Registration bölümünde kayıt kuruluşu olarak Crossref seçilir. Bunun için Crossref Manager eklentisinin etkin olması gerekmektedir. Crossref hesap bilgileri girildikten sonra otomatik kayıt açılabilir. Bu durumda yayımlanan her makalenin DOI'si Crossref'e kendiliğinden gönderilmektedir.

Kenar menüdeki DOIs sayfası, kayıtların durumunu göstermektedir. Makale, sayı ve dosya sekmelerinde Needs DOI ve DOI Assigned süzgeçleriyle eksik DOI'ler bulunur ve Bulk Actions > Assign DOIs ile toplu olarak atanır. Kayıt durumu ise Unregistered, Submitted, Registered, Has Error ve Needs Sync süzgeçleriyle izlenir. Kaydedilmemiş öğeler Deposit DOIs ya da Deposit All ile gönderilir. Kayıttan sonra üst verisi değişen makaleler Needs Sync durumuna düşer ve yeniden gönderilmelidir.

Kısaca iş sırası aşağıdaki gibidir.

Ayarlar > Dağıtım > DOIs sekmesinde DOI ataması etkinleştirilir; makale, sayı ve dosya seçilir.
Crossref'in verdiği ön ek girilir, atama zamanı ve DOI biçimi belirlenir.
Crossref Manager eklentisi etkinleştirilir, Registration bölümünde Crossref hesap bilgileri girilir.
Otomatik kayıt açılır ya da DOIs sayfasından Deposit DOIs ile toplu gönderim yapılır.
Needs Sync ve Has Error süzgeçleriyle kayıtlar düzenli olarak denetlenir.

OJS 3.3 ve önceki sürümlerde durum nedir?

OJS 3.3 ve önceki sürümlerde aynı iş, DOI eklentisi ve Crossref XML dışa aktarma eklentisi ile ayrı ayrı yapılmaktadır. OJS 3.3 uzun süreli destek (LTS) sürümüdür ve PKP desteğin en az 1 Ocak 2027'ye kadar süreceğini bildirmektedir; 3.2 ve öncesi ise güncelleme almamaktadır. Destek süresi sınırlı olduğundan DOI çalışmasının 3.5'e yükseltmeyle beraber planlanması yararlı olacaktır.

Kayıttan sonra neler izlenmeli?

Crossref, her üye için herkese açık bir katılım raporu (participation report) yayımlamaktadır. Raporda kaynakça, özet, ORCID, kurum kimliği, fon bilgisi ve lisans gibi alanların kayıtlardaki doluluk oranı görülmektedir. Dergi editörleri için bu rapor, üst verinin hangi alanlarda eksik kaldığını gösteren en doğrudan ölçüttür.

Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar; DOI'nin makale sayfasında gösterilmemesi, kaynakçanın Crossref'e gönderilmemesi ve site taşındıktan sonra kayıtlardaki adreslerin güncellenmemesidir. İlk ikisi OJS'de doğru ayarla giderilmektedir. Üçüncüsü ise taşıma planının bir parçası olarak ele alınmalıdır.

Silsile, dergilerin Crossref üyelik başvurusunu hazırlamakta, OJS'de DOI ayarlarını yapmakta ve kayıtları yayıncı adına yürütmektedir. Hizmetin kapsamı DOI ve Crossref sayfasında anlatılmıştır.

Kaynaklar

Rehber